258
12. چرا امام‌على(ع) در ابتدا از پذيرفتن خلافت خوددارى كرد و فرمود:
«دَعُوني وَ الْتَمِسُوا غَيْرِي » 1؛ «مرا رها كنيد و كسى ديگر جز من بجوييد»؟
جامعه اسلامى پس از رحلت رسول‌خدا(ص) به انحراف و تفرقه دچار شد. در اين ميان، برخى از مسلمانان به رغم رأى و نظر روشن پيامبر(ص) درباره جانشين خود، به گزينش فرد ديگرى دست زدند و به سفارشها و تأكيدهاى ايشان در اينباره توجه نكردند. پيامبر اسلام(ص) ويژگيهاى خليفه را برشمرده، به دستور پروردگار خليفه پس از خود را تعيين كردند. اما افسوس كه برخى از مسلمانان دستور خداوند را زير پا گذاشتند و بر اساس نظر خود فردى ديگر را انتخاب و جامعه را از حق واقعياش محروم كردند. نتيجه اين انحراف در جامعه اسلامى، روى كارآمدن افرادى مانند وليد بود كه در حال مستى نماز صبح را چهار ركعت گزارد 2 و تصرف بى‌حساب و كتاب در بيتالمال مسلمانان، از ديگر پيآمدهاى اين گزينش بود.
مردم پس از قتل عثمان در چنين وضعى نزد اسوه تقوا و عدالت، يعنى على(ع) رفتند. اما ايشان به اين دليل كه زمينهاى براى پذيرش عدالت در جامعه نبود، خلافت را نپذيرفت. آن حضرت ميدانست كه مردم در چنين اوضاع، عدالت او را تاب نمى‌آورند و در برابر ايشان مى‌ايستند. سخنان على(ع) در اينباره به‌خوبى وضع جامعه آن روز را آشكار مى‌كند:
مرا بگذاريد و ديگرى را به خلافت برداريد؛ زيرا كارى كه ما را در پيش است رنگ و روهاى آن از اندازه بيش است. دل‌ها بر آن نپايد و خردها آن را