121بخشى در جاى خود، اثر كاملى در دستيابى به هدف كتاب دارد؛ بهويژه
در قرآن كه از يكسو مهمترين اهداف را دارد و از ديگر سو به علم و فن خاصى محدود نيست. در نتيجه، اگر تناسب در كتابى، مانند قرآن، رعايت نشود، اصلاً هدف كتاب محقق نمىشود.
بدينترتيب، ناچار بايد به تحقق گردآورى و تأليف در عصر آن حضرت، و متمايزبودن سورهها و آياتش از يكديگر ملتزم شد؛ بهويژه دلايل گوناگونى در قرآن وجود دارد كه هر يك از آنها براى مورد توجه مسلمانان بودن و مشهورشدن ميان مردم كافى خواهد بود كه عبارتاند از:
الف) بلاغت قرآن: عرب به حفظ سخن بليغ و رسا اهتمام مىورزيد. ازاينرو آنان اشعار و خطبههاى دوران جاهليت را حفظ مىكردند؛ چه رسد به قرآن كه با بلاغتش، هر فرد بليغى را به رقابتطلبيد و با فصاحتش، هر خطيب سخنورى را به سكوت واداشت و همه عرب، اعم از مؤمن و كافر، به قرآن توجه داشتند؛ مؤمن آن را براى ايمانش حفظ مىكرد و كافر در آرزوى مخالفت و به چالشكشاندن حجتش.
ب) علاقهاى كه پيامبر(ص) به حفظ قرآن و نگاهدارى از آن ابراز مىكرد و نيز به علت سيطره معنوى ايشان بر قلبها، قرآن ميان همه مردم، كه براى دين يا دنيا خشنودى رهبر را مىطلبيدند، رواج مىيافت.
ج) حفظ قرآن، سبب بالارفتن ارج و عظمت حافظ [قرآن] ميان مردم مىشد و هر تاريخدانى مىداند كه قاريان و حافظان، چه جايگاه بزرگ و مقام والايى ميان مردم داشتند كه خود، قوىترين دليل بر اهتمام مردم براى حفظ كل يا جزئى از قرآن بود.