31

جهات اختلاف

در اينكه اهل سنت، همانند شيعه، وجود «امام» را پس از پيامبر(ص) امرى لازم و ضرورى مى دانند، هيچ شكى نيست و درباره اصل اين مسئله اختلافى وجود ندارد. اختلاف شيعه با اهل سنت در مسئله امامت مى تواند به دو صورت مطرح شود:

1. اتفاق‌نظر مفهومى و اختلاف‌نظر مصداقى

شكى نيست كه هر جامعه اى به رييس و رهبر نياز دارد تا به امور مردم بپردازد و با سامان دادن به نابسامانى ها، نظم اجتماعى را حاكم سازد. در اين نگاه، امامت به معناى «زعامت و رهبرى اجتماعى - سياسى» است و كسى كه از اين شأن برخوردار باشد، امام است.

اين معنا، در تعاريفى كه انديشمندان شيعه و اهل سنت ارائه داده اند، به خوبى مشاهده مى شود. هر دو فرقه اسلامى، زعامت اجتماعى را كه شأن امام و پيشواى جامعه است، مى‌پذيرند و درباره ضرورت آن اتفاق نظر دارند. اختلاف از آنجا آغاز مى شود كه درباره ويژگى‌هاى امام و چگونگى تعيين او سخن به ميان آيد كه همين امر به اختلاف مصداقى نيز كشانده مى‌شود. (اختلاف نظر صغروى).

2. اختلاف‌نظر مفهومى و مصداقى

در اينجا، سخن از دو ديدگاه متفاوت درباره امام و جايگاه امامت است. اين اختلاف نظر موجب شده است كه حقيقت و ماهيت امامت از منظر اين دو مذهب اسلامى تفاوت پيدا كند و دو رويكرد متمايز تحقّق يابد به طورى