139آنجا كه اين امور، مربوط به عالم دنيايند و مقصود نهايى نيستند، نمى‌توانند مطلوب اصلى خلقت باشند و خواسته حضرت حق را تأمين كنند. اينجاست كه اشتغال به امور لازم براى حيات دنيوى، انسان را از پرداختن به عبادت به معناى خاص آن باز مى دارد و در چنين حالتى، انسان، خود را گناهكار مى بيند و استغفار مى‌كند. اين استغفار، نتيجه رفتارى نيست كه از سوء اختيار انسان ناشى شده باشد و نشانه معصوم نبودن انسان نيست. بنابراين، هر توبه و استغفارى، توبه و استغفار از گناه به معناى متعارف آن نيست، بلكه توبه و استغفار داراى مراتب و درجاتى است به طورى كه با رشد معنوى انسان و تقرب به پروردگار، به ترك آنچه سزاوارتر بوده است، شايسته توبه و استغفار است.

مى‌توان حقيقت استغفار انسان معصوم را از كلام امام سجاد(ع) دريافت كرد. آن حضرت در «مناجات الذاكرين» خطاب به خداوند متعال چنين مى‌فرمايد:

أستغفرك من كل لذة بغير ذكرك و من كل راحة بغير انسك و من كل سرور بغير قربك و من كل شغل بغير طاعتك .

از هر لذتى به غير از ياد تو، و از هر آسايشى به غير از انس با تو، و از هر شادمانى به غير از قرب تو، و از هر كارى به غير از طاعت تو آمرزش مى طلبم. ¹

بنابراين، توبه و استغفارى را كه انسان معصوم خواهان آن است با استغفار انسان گناهكار تفاوت بنيادين دارد؛ ² زيرا انسان گناهكار، استغفار