382را با اشارات نورانى خود بر ما آشكار مى‌سازد. سؤال اين است، اين انسان از كجا آمده و نقطۀ آغاز زندگى حيوانى كجاست؟
علم براى توضيح اين پرسش، يك دورۀ بيولوژيكى ترسيم نموده كه در محيطى آبى تغذيه كرده تا آن‌كه اوّلين ياخته، تكوين يافته و شكل گرفته و كامل شده تا به هيأت انسان امروزى رسيده است. بسيار اهمّيت دارد كه ما هماهنگى ميان اين دايرۀ علمى و مفاهيم قرآنى بيان شده در آيات زير را مورد نظر قرار دهيم:
1- « آن‌كه نكو كرد هر چيزى كه آفريد آن را و ابتدا كرد آفريدن انسان را از گِل (طين) » طين \آب + خاك
2- « سپس قرار داد نسلش را از چكيدۀ آبى پست »
3- « سپس آراست او را و دميد در او از روح خويش 1»...
كيفيّات مختلف اين دايره به وضوح در اين آيات ثابت شده است. آيۀ اوّل بيانگر چگونگى خلقت نخستين است و دوّمين آيه حاكى از كيفيّت تناسل و آيۀ سوّم كيفيّت تكامل انسان را بازگو مى‌كند. ما هنگام دسته‌بندى آيات مذكور، عمداً كلمۀ « طين » را در پرانتز نوشتيم تا از آن كلمۀ « آب » را، كه به مثابۀ نقطۀ آغاز در دايرۀ بيولوژيك به‌شمار مى‌رود، استخراج نماييم. اين امر به هيچ وجه تصادفى و اتّفاقى نيست، چرا كه در قرآن بدون هيچ ابهامى، اين مرحله از چگونگى آفرينش، ابتداء از «آب» شروع مى‌شود و مى‌فرمايد:
« وَ جَعَلْنٰا مِنَ الْمٰاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
2
...»
برخى از مفسّران كه نسبت به اين انديشۀ قرآنى غافل بوده‌اند، نام مشخّص و معرفۀ « الماء \ آب » را به نام غير مشخّص و نكرۀ « ماء »كه همان « مايع مَنَوى » است، تعبير كرده‌اند. براى حُسن ختام دربارۀ دايرۀ بيولوژيك در قرآن، آيه‌اى ديگر را به عنوان شاهد نقل مى‌كنيم كه به گونه‌اى خاص با مراحل حيات حيوانى سازگارى دارد:
« وخدا آفريد هر جنبنده‌اى را از آب، پس نوعى از آن مى‌رود بر شكم خويش و نوعى ديگر از ايشان