226 اوست مخيّر نموده است، پس اين بنده آنچه را كه در نزد خداست برگزيده است ¹.

يارانى كه اين اشاره را دريافته بودند، در اشكهاى گرم خود مى‌سوختند! او پس از آن‌كه در دو يا سه نماز جماعت حاضر گرديد مجبور شد به خاطر بيماريى كه داشت تا آخر عمر در منزل « همسرش » بماند و آن هنگام كه اجلش در رسيد، سر او بر بازوى همسرش تكيه داشت ² و او مى‌شنيد كه پيامبر آخرين سخنان خود را چنين نجوا مى‌كند: « اللهمّ فى الرفيق الاعلى ³».

آرى براى تاريخ، اين آخرين كلامى است كه بر حقيقت اين شخصيّت مهر پايان زده است. شخصيّتى كه ما بر آن بوديم تا تصوير روانى او را ترسيم كنيم تا بتوانيم بدين وسيله سيماى قرآن را بهتر نشان دهيم.

ما هنگام روشن ساختن خطوط چهرۀ اين مرد نمونه، كوشيديم تا شاخصه‌هاى محمّد(ص) را بيان كنيم تا بلكه بدين طريق امكان يابيم - در بحث نبوّت - شهادتى دربارۀ محمّدِ « پيامبر » بدست آوريم.

بدون ترديد اين شهادت در پژوهش ما عنصر گرانقدرى به‌شمار مى‌آيد. در هر حال اين شهادت از طرف مردى است كه عصر او بر زبان زنى دربارۀ او چنين حكم مى‌دهد ⁴:

« اى پيامبر! تو حتّى در قبر گرانمايه‌ترين اميد ما هستى، تو در بين ما با پاكى و اخلاص و انصاف زندگى كردى و براى هر انسانى هدايت‌گر و حكيم روشنگرى بودى ⁵.»