38بحث و پاسخگويى قرار مىدهيم.
فرضيه نخست: تشيع، ساخته و پرداخته عبدالله بن سبا
طبرى درباره اين توهّم ساختگى مىنويسد:
«يك يهودى به نام عبدالله بن سبا در صنعا، در زمان عثمان اظهار مسلمانى كرد و در بين مسلمانان نفوذ نمود و شروع به رفت و آمد در شهرها و مراكز مسلمانان همچون شام، كوفه، بصره ومصر كرده و بشارت مىداد كه پيامبر اكرم(ص) هم مانند عيسى بن مريم باز خواهد گشت و على(ع) وصى محمد(ص) است، آنگونه كه هر پيامبر را جانشينى است. و على خاتم اوصياست، آن سان كه حضرت محمد خاتم پيامبران است و عثمان حق اين وصى را غصب كرده و در حق او ستم نموده است، پس بايد با او مبارزه كرد تا حق به حقدار برسد. گروههايى از مسلمانان به او گرويدند كه از صحابه بزرگوار يا تابعين شايسته بودند، مثل ابوذر، عمار ياسر، محمد بن حذيفه، عبدالرحمن بن عديس، محمد بن ابى بكر، صعصعۀ بن صوحان، مالك اشتر و مسلمانان نيكو وشايسته ديگر. پيروان او مردم را بر ضدّ حاكمان مىشوراندند و نامههايى در نكوهش از فرمانروايان نوشته به شهرهاى ديگر مىفرستادند. در نتيجه، عدهاى از مسلمانان با تحريك آنان قيام كردند و به مدينه آمدند و عثمان را در خانهاش محاصره كرده و كشتند. مسلمانان با على(ع) بيعت كردند، طلحه و زبير بيعت را شكسته به بصره رفتند.» 1
داستان پيروان عبدالله بن سبا، بر اساس آنچه طبرى در حوادث سال