258و آن روز كسى بر پارچه و گوشۀ عمامه يا بر حصير و بوريا سجده نكرد.
نهايت كارى كه براى آزرده نشدن پيشانى مى‌كردند، آن بود كه با دست‌هايشان سنگريزه‌ها را كمى خنك مى‌كردند، آنگاه پيشانى بر آن مى‌نهادند.
پس دو مرحله بر مسلمانان در آن زمان گذشته است:
1- مرحله‌اى كه بر مسلمانان واجب بود تنها بر زمين، با انواع مختلفش سجده كنند، مثل خاك و رمل و حصير و گل و اجازه‌اى براى غير آن نبود.
2- مرحله‌اى كه رخصت داده شد بر گياهان زمين مثل بوريا و حصير سجده كنند، به جهت آسان سازى و رفع مشقّت، و بيش از اين آنگونه كه برخى ادّعا مى‌كنند هيچ توسعه‌اى براى مسلمانان داده نشد. اينك توضيح مطلب:
1. به روايت شيعه و اهل سنت، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:
«جُعِلَت لىَ الأرض مسجِداً وطَهُوراً» 1
«زمين براى من سجده‌گاه و پاك كننده قرار داده شده است.»
مراد از طهور، چيزى است كه بر آن تيمم مى‌شود چون‌كه خاك يكى از دو طهور است. شارحان ديگر حديث هم همين گونه گفته‌اند.
2. جابر بن عبداللّٰه انصارى گويد: همراه پيامبر صلى الله عليه و آله نماز ظهر مى‌خواندم، از شدت گرما مشتى از سنگريزه‌ها را برداشته در كف دستم نگه داشته، سپس به كف دست ديگرم مى‌ريختم تا سرد شود، سپس آن را براى نهادن پيشانى و سجود بر آنها بر زمين مى‌گذاشتم. 2