71

درس چهل و يكم:«حج و رهبرى»(غدير)

محمّد تقى رهبر

از جمله مسائلى كه به نحو عميق و گسترده با حج و ريشه‌هاى تاريخى آن در ارتباط است،مسألۀ رهبرى يا«امامت و ولايت»است.

شايان تأمل است كه واژۀ«امام»با بار معنوى و جايگاه والايى كه دارد،براى نخستين بار در قرآن كريم براى حضرت ابراهيم خليل عليه السلام عنوان شده است: وَ إِذِ ابْتَلىٰ إِبْرٰاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمٰاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قٰالَ إِنِّي جٰاعِلُكَ لِلنّٰاسِ إِمٰاماً... ¹و آنگاه دربارۀ تنى چند از پيامبران بزرگ،از فرزندان ابراهيم مطرح گرديده است وَ جَعَلْنٰاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنٰا... ²و نيز در موارد ديگرى كه ريشه در فرهنگ ابراهيمى دارد.

بدين ترتيب اگر ابراهيم،بنيانگذار حج در برهه‌اى خاص از تاريخ بشر بود،همو طلايه‌دار امامت و نخستين كسى است كه بدين منصب مفتخر گرديد و امام و اسوۀ پيامبران بعد از خود شد.

ناگفته نماند كه«امام»و«ائمه»به مفهوم لغوى،دربارۀ پيشوايان ضلال و گمراه نيز كاربرد دارد كه با اين مفهوم خارج از بحث فعلى ما مى‌باشد؛مانند آيۀ: فَقٰاتِلُوا أَئِمَّةَ