34كه هر عملى از اعمال آن نمونۀ حالى از حالات آخرت يا متضمّن اسرار ديگر است؛همچنان كه اشاره به آن خواهد شد.

علاوه بر اينها اين كه:عبادتِ حجّ لازم دارد اجتماع اهل عالم را در موضعى كه مكرّر نزول وحى در آنجا شده بعد از اين روح القدس كه ناموس اكبر است به آنجا فرود آمده و ملائكۀ مقرّبين به آنجا آمد و شد نموده‌اند و به خدمت رسول اعظم رسيده‌اند.و سابق بر آن منزل خليل ربّ جليل بوده و ملائكۀ ملكوت در آنجا بر او نزول كرده‌اند.بلكه آن مكان مقدّس سرزمينى است كه:پيوسته منزلگاه خيل انبيا از آدم تا خاتم،و هميشه مهبط وحى و محلّ نزول كرّوبيان بوده.و در آنجا سيّد انبيا متولّد گشته و قدم همايون او و ساير انبيا به اكثر آن سرزمين رسيده.و خداوند ذوالجلال آن را خانه خود ناميده؛و به جهت عبادت و تخفيف گناه بندگان خود بر پاى داشته،و اطراف و حوالى حرمخانۀ خود و حرمگاه آن قرار داده.و عرفات را مثل ميدانى در ابتداى حرمخانه خود كرده.و اذيّت حيوانات را و كندن درختان و نباتات را به جهت اكرام خانه خود در آنجا حرام نموده.و آن را به طريق پايتخت پادشاهان مقرّر فرموده،كه زيارت كنندگان،از راههاى دور،و ولايات بعيده،ژوليده مو و غبار آلوده،قصد آنجا كنند تا تواضع از براى صاحب خانه خود نموده باشند؛با اعتراف ايشان كه او منزّه از زمان و مكان است.

و شكّى نيست كه:اجتماع در چنين موضعى مكرّم،با وجود اينكه باعث حصول الفت و مصاحبت مردمان و رسيدن به خدمت خوبان كه از اطراف عالم به جهت حجّ مى‌آيند و سرعت اجابت دعوات است،موجب ياد آمدن پيغمبر صلى الله عليه و آله و بزرگى او و سعى و اهتمام او در ترويج دين الهى و نشر احكام خدايى مى‌شود.و اين سبب رقّت قلب،و صفاى نفس مى‌گردد.

فصل دوم:امورى كه هنگام توجّه به حجّ بايد مراعات شود

كسى كه ارادۀ حجّ مى‌كند،در وقت توجّه به جانب حجّ،مراعات چند امر را بايد بكند:

اوّل اين كه:نيّت خود را از براى خدا خالص كند ،به نحوى كه شايبۀ هيچ غرضى از