190
درس چهل و هشتم:مقام ابراهيم،نماد قيام للّٰه
محمّدتقى رهبر
مقام ابراهيم يكى از«آيات بينات»الهى است و نماز طواف نزد مقام داراى فلسفۀ عميق اعتقادى،اجتماعى و تاريخى است و به همين دليل در فقه اسلامى به‌ويژه فقه اماميه،نماز طواف در حج و عمره جز پشت مقام ابراهيم يا نزديك آن پذيرفته نيست؛چنانكه آيۀ كريمۀ: وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقٰامِ إِبْرٰاهِيمَ مُصَلًّى... 1بيانگر است و روايات نيز به تبيين و تشريح آن پرداخته و فقهاى عظام بدان فتوا داده‌اند.در اين نوشتار نگرشى گذرا داريم به پيشينۀ اين سنگ تاريخى و فلسفۀ نمازِ طواف در جوار مقام و پاره‌اى احكام و ديدگاه‌هاى فقهى آن.
مقام و ريشۀ تاريخى آن
مقام (به فتح ميم) در لغت به‌معناى محل قيام و جاىِ ايستادن است و در اين‌جا مقصود همان سنگى است كه ابراهيم خليل عليه السلام هنگام بناى كعبه بر آن ايستاد و با دستيارى اسماعيل عليه السلام عَلَم كعبه را برافراشتند و به روايتى،سنگى كه حضرت ابراهيم پس از بناى كعبه بر آن ايستاد و آهنگ حج داد و مردم را فراخواند تا به طواف بيت عتيق بيايند و