120است. ¹اما آنچه مسلم است،روزى كه ابراهيم خليل به سرزمين امّ‌القرى گام نهاد،آثار و بقاياى بناى كعبه را خاك و سنگ و رمل بيابان پوشانيده بود و در اطراف آن حتّى يك خانه و يك ساكن وجود نداشته و شايد به دليل نبودن آب و آبادانى،حتى يك پرنده در آن ديار پرواز نمى‌كرد.

در چنين وضعيّتى حضرت ابراهيم كه از طرف خداوند كعبه،مأموريت يافته بود تا مدينۀ فاضلۀ توحيد را در آن سرزمينِ خشك و وادىِ لَم يَزْرع بنيان گذارد،بدانجا گام نهاد و براى تأسيس امّ‌القراىِ اسلامى پيشگام شد. ²

بدين منظور و براى پى‌ريزىِ نسل جديد،به امر خدا همسر خود هاجر و فرزندش اسماعيل را در آن وادى سوزان،سُكنىٰ داد تا خيمۀ توحيد را سرِ پا كنند و علم توحيد را افراشته دارند و او چنين كرد؛ وَ إِذْ بَوَّأْنٰا لِإِبْرٰاهِيمَ مَكٰانَ الْبَيْتِ. ³

نقش بارز حضرت ابراهيم،تأسيس امّ‌القرى،بر اساس مكتب توحيد و مفاهيم الهى است و بناى كعبه به عنوان كانون پرستش يكتا معبود،نقش نمادين را در اين ميان ايفا مى‌كند.

از اين رو ابراهيم در نيايش خود به خدا چنين مى‌گويد:

رَبَّنٰا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوٰادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنٰا لِيُقِيمُوا الصَّلاٰةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرٰاتِ