162
عالم از نالۀ عشاق مبادا خالى
كه خوش‌آهنگ و فرحبخش نوايى دارد 1
رخصت حضور مبتنى بر اصول تربيتى و اخلاقى است و در همۀ زيارتها جايگاهى ويژه و ممتاز دارد؛چه در زيارت كعبه و چه در زيارات معصومان عليهم السلام.پيش از ورود به مكه بايد احرام پوشيد و با آن،رخصت حضور يافت.امام رضا عليه السلام در فلسفۀ احرام مى‌فرمايد:«دستور احرام براى اين است كه پيش از ورود به حرم و مركز امن الهى،دلها خاشع شوند و به دنيا و زينت و لذّات آن نپردازند.» 2
مالك بن‌انس،فقيه مدينه،مى‌گويد:«سالى در سفر حج همراه حضرت صادق عليه السلام بودم،همۀ مردم لبيك مى‌گفتند و مى‌گذشتند؛ولى جعفربن‌محمد از گفتن لبيك باز ايستاده بود و هرگاه برآن مى‌شد كه لبيك بگويد،خاموش مى‌ماند.گفتم:اى پسر رسول خدا،چاره‌اى نيست،لبيك بگو.فرمود:بيم دارم لبيك را،به نشانۀ اجابت فرمانهاى الهى، بگويم؛اما پاسخ دريافت كنم كه اجابت نكردى و فرمان نبردى.» 3
شب تار است و رهِ وادى ايمن در پيش
آتش طور كجا،موعد ديدار كجاست 4
رخصت حضور در زيارت معصومان عليهم السلام نيز حديثى شنيدنى دارد كه روشنگر راز و فلسفۀ اين‌حضور است.در اين رخصت‌طلبى‌ها دست كم سه نكتۀ بسيار مهم نهفته است:
الف:يادآورىِ عظمتِ انسانِ آرميده در زيارتگاه
وقتى انسان،با توجه به فرمان الهى،در آستان معصوم عليه السلام قرار مى‌گيرد،جايگاه اين خانۀ رفيع را درمى‌يابد و با خود مى‌انديشد:اين كه در اين جايگاه آرميده،چه عظمتى دارد كه خالق انسانها فرمان داده است از وى رخصت بگيريم!
امام صادق عليه السلام فرمود:چون خواستى وارد حرم رسول گرامى شوى،از باب جبرئيل