147 أَسْرىٰ بِعَبْدِهِ ؛

«بنده‌اش را شبانه برد.»

ميان اين دو، تفاوتى لطيف وجود دارد، موسى عليه السلام به ميقات رفت، اما خداوند، خود، پيامبرش را برد؛ موسى عليه السلام مريد است و پيامبر صلى الله عليه و آله مراد؛ ميقات موسى عليه السلام مقام تفرقه است و معراج پيامبر صلى الله عليه و آله مقام جمع. ¹

هدف از معراج رؤيت آيات الهى است. از يك‌سو قرآن مى‌فرمايد رؤيت ذات ممكن نيست، زيرا موسى عليه السلام درخواست كرد و خداوند در پاسخ، آن را محال دانست:

قٰالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قٰالَ لَنْ تَرٰانِي ² ؛

«گفت اى پروردگار من! بنماى، تا در تو نظر كنم، گفت هرگز مرا نخواهى ديد.»

آنچه امكان‌پذير است، رؤيت آيات الهى، وجه‌اللّٰه و ملكوت است. از سوى ديگر خداوند دربارۀ ابراهيم عليه السلام يك‌بار براى او مقام رؤيت را بيان نموده است:

وَ كَذٰلِكَ نُرِي إِبْرٰاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ³ ؛

«بدين‌سان به ابراهيم ملكوت آسمان‌ها و زمين را نشان داديم.»

اما دربارۀ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در چند مورد براى ايشان مقام رؤيت آيات به‌گونه‌هاى مختلف بيان شده است: لَقَدْ رَأىٰ مِنْ آيٰاتِ رَبِّهِ الْكُبْرىٰ ⁴ يا وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ ⁵ يا مٰا كَذَبَ الْفُؤٰادُ مٰا رَأىٰ ⁶ ونيز لِنُرِيَكَ مِنْ آيٰاتِنَا الْكُبْرىٰ . ⁷

اما پيامبر صلى الله عليه و آله در شب معراج كه از مسجدالحرام آغاز و به همان‌جا ختم شد، چه ديد