281شيطان و سنگ انداختن به او و قربانى كردن - گوياى اين حقيقت است كه حج‌گزار، مى‌خواهد با اين عمل، شيطان بزرگ‌تر و نفس امّاره را نيز مغلوب كند وكاملاً در مسير توحيد باشد. پس باطن و حقيقت عمل او، تطهير روح از پليدى رذايل اخلاقى و دور ريختن آخرين نشان و اثر هواپرستى و خودخواهى از دامان دل است. بر اساس سفارش امام صادق (ع)، حج‌گزار بايد زشتى‌هاى ظاهر و باطن را با تراشيدن مو، از بين ببرد:«و احلق العيوب الظّاهرة و الباطنة بحلق رأسك ¹». در كلام بعضى از بزرگان نيز نقل شده است:«فعندما حلقت رأسك نوبت انّك تطهّرت من الادناس ومن تبعت بني آدم و خرجت من الذنوب كما ولدتك أمّك»؛ «آن هنگام كه موهاى سرت را مى‌زدودى، آيا انديشه ات اين بود كه خويشتن خويش را از همۀ آلودگى‌ها پاك مى‌كنى و آنچه را كه از مردمان بر عهده دارى، بر مى‌دارى و از گناهان و آلودگى‌ها بيرون مى‌آيى؛ مانند روزى كه از مادر زاده شده‌اى؟ ²» حكيم رفيعى قزوينى نيز نوشته است: «بريدن موى سر، اشاره به بريدن اضافات زندگى است. از همه چيز ببر و قطع علاقه كن. محبّت همه را ز دل بيرون كن. فقط و فقط با خدا وصل كن ... موى سر را؛ يعنى، فضولات زندگى را ببر و قطع كن و دور بريز. در روايتى آمده است: يكى از علت‌هاى كند رفتن در صراط اخروى، خارها و قلاب‌هايى است كه در صراط قرار گرفته و نمى‌گذارند، كسى عبور كند و قدم بردارد... . ³

در واقع اينها آلودگى‌ها وعيوبى است كه در انسان‌ها وجود داشته