252درنگ و آرامش او فرا مىرسد. به خصوص كه در منا پس از مبارزه جمعى با شيطان، قربانى كرده و نفس خود را مىكشد و اين يعنى، نجات و رستگارى كامل انسان. بهشت نيز -كه مكان استقرار و تكون است- پس از شمول مغفرت و رحمت الهى حاصل مىشود.
شش. بهترين آرزوها در سرزمين منا
نوع آرزوهاى هر فرد، تابع ميزان معرفت و شناخت او است. گروهى آرزوهاى خود را محدود به دنيا مىكنند و مىگويند: رَبَّنٰا آتِنٰا فِي الدُّنْيٰا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنٰا عَذٰابَ النّٰارِ 1و پيامبر اسلام خير دنيا و آخرت را در حج خانه خدا مىدانست. 2
البته خير دنيا و آخرت، مصاديق ديگرى همچون فرزند صالح، سلامتى براى عبادت، ثروتى كه در راه خدا صرف شود، چشمى كه قرآن بخواند و...نيز مىشود. 3
هفت. منا سرزمين نيل به خواستههاى واقعى
آيت الله جوادى آملى در مورد منا مىنويسد: «انسان جاودانگى را دوست دارد؛ از اين رو آرزوى او نيز فراهم كردن چيزى است كه هميشه با او باشد. آن كس كه به فكر جمع مال است، در اشتباه بوده و براى خود بلا تهيه و وزر و وبال جمع مىكند... آنها كه عاقلانه زندگى كرده، دستشان پر و رويشان سفيد است. علاقهمند به رفتن هستند و احساس سبكى مىكنند. خلاصه اينكه، آن گروه نخست آرزوى مذموم دارند؛ اما گروه ديگر تمنّاى ممدوح، و منا سرزمين