100 عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْتِ مَالِ الْمُسْلِمِين»؛ ¹

دو. ترك حج نشانه خروج از دين

بعضى از روايات، درباره عقوبت تارك حج در صورت استطاعت است؛ اين دسته از روايات ترك فردى حج اشعار دارند، يعنى، اگر شخص مستطيع سهل انگارى كرده و حج را ترك كند، وى را كافر, يهودى, نصرانى, محروم از شفاعت, محروم از حوض كوثر, زيان‌كارترين مردم, پشيمان در هنگام مرگ وكور در قيامت دانسته‌اند. ²

اين‌ها عقوبت فردى است، يعنى، تارك حج در صورت استطاعت تا اين ميزان بر خود وجامعه خسارت وارد مى‌كند؛ گويا از دين خارج شده و نابينا است. چون هدف دين را نشناخته و مانند نابينايان، در زندگى حركت مى‌كند.

پيآمد اين نوع زندگى, پشيمانى در لحظه مرگ و عالم برزخ, محروميت از شفاعت در روز قيامت و تحير و سرگردانى در آن لحظه خواهد بود.

سه. محروميت از مصالح فراوان حج

يك دسته از روايات، ترك حج مستحبى را مورد نظر قرار داده وآن را نيز تقبيح ميكند. ترك مستحب گرچه حرام نيست؛ ولى آثار وبركات حج تا آن اندازه است كه حتى ترك آن- اگر چه واجب نيست -عوارضى را در پى دارد:

«عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ لِي مَا لَكَ لاَ تَحُجُّ فِي الْعَامِ فَقُلْتُ مُعَامَلَةٌ كَانَتْ بَيْنِي وَ بَيْنَ قَوْمٍ وَ أَشْغَالٌ وَ عَسَى أَنْ يَكُونَ ذَلِكَ