78ناس چه كسانى هستند، زيرا آنان مسلماً غير از مخاطبين به خطاب «افيضوا» مىباشند و مشهور بين مفسران آن است كه قريش به واسطه بزرگ دانستن خود از حرم به عرفات نمىرفتند و مىگفتند ما اهل حرميم و از آن بيرون نمىرويم، اگر چنين كنيم عرب براى ما ارزشى قائل نخواهد شد. روى همين جهت وقوف به عرفات را كه از محيط حرم بيرون است ترك كردند با اينكه مىدانستند جزء وظايف حج و آيين ابراهيم است. لذا قرآن كريم دستور مىدهد بايد مسلمانان همه در يك جا وقوف كنند (در عرفات) و از آنجا همگى بسوى مشعر بيايند و از آنجا همه بسوى منا كوچ نمايند و اين امتياز غلط را از بين ببرند «ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ».
در پايان مىفرمايد كه از خداوند طلب آمرزش كنيد و از آن افكار و خيالات جاهلى دست برداريد كه حج درس مساوات و برابرى است و يادآور مىشود كه خداوند غفور و رحيم است «وَ اسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ إِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ». 1
نكتهها
1. جواز خريد و فروش در ايام حج
جواز خريد و فروش در ايام حج بعد از خروج از احرام و اتمام مناسك «لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ» . امام صادق عليه السلام درباره قول خداوند «ليس عليكم...» فرمود: «الرّزق اذا احلّ الرّجل من احرامه و قضى نسكه فليشتر و ليبع فى الموسم». 2