103مهندسان تا آنجا كه توانستهاند كوشيدهاند از بريدن كوههاى مشرف بر اين دره، براى شبكه راهها كه تعداد آن ده رشته است، استفاده كنند، تا براى رفت و آمد حاجيان اين عصر مناسب گردد و تا آنجا كه ممكن است اين راهها در همان مسيرى باشد كه پيغمبر صلى الله عليه و آله در سفر حج خود پيمود. اما در اين سالها افزونىِ جمعيت مانع از اين است كه حاجيان سنتِ نبوى را از هر جهت رعايت كنند و از راه ديگرى جز راهى كه رفته بودند، برگردند.
با اين كه نمىتوان منكر شد دولت عربستان سعودى براى ساختن اين شبكۀ راهها بودجۀ سنگينى تخصيص داده است و در آينده هم خواهد داد، ولى باز اين پرسش پيش مىآيد كه آيا مىتوان راههاى ديگرى بر اين راهها افزود؟
هرچند هنوز هوا تاريك است، اما در پرتو نور چراغهايى كه از هر وجب كوه و دره مىتابد، خيمهها و ساختمانهايى را كه موقتاً تأسيس شده مىتوان ديد. هرچه به منا نزديك مىشويم جمعيت انبوهتر است. در جهت شمالى كه درّه اندكى پهن مىگردد، در دامن كوه «صانع» خرمنى از روشنايى ديده مىشود. آنجا مسجد خَيف،