110بنابراين، كسانى كه مجتهد نيستند و خود نمىتوانند، احكام الهى را استنباط كنند، براى انجام واجبات و ترك محرمات الهى دو راه در پيش دارند.
راه اول: احتياط، يعنى بگونهاى عمل كنند كه يقين داشته باشند به تكليف الهى خود عمل كردهاند. براى مثال، اگر نمىدانند كه در ركعت سوم نماز، تسبيحات اربعه، سه بار واجب است يا يك بار، از روى احتياط سه بار بگويند، يا اگر احتمال مىدهند براى پاك شدن چيزى كه نجس شده، سه بار شستن لازم است، از روى احتياط سه بار بشويند و... انتخاب اين راه براى كسانى كه در آغاز تكليف هستند، در عمل ممكن نيست، بلكه تنها كسانى مىتوانند اين راه را انتخاب كنند كه بهرهاى از اجتهاد داشته باشند.
راه دوم: تقليد، يعنى رجوع به متخصص احكام الهى. اين تنها راهِ آشنايى با دانستنيهاى عملى براى كسانى است كه توان پيمودن راه اجتهاد و احتياط را ندارند.
نخستين چيزى كه مكلّف، در زمينۀ دانستنيهاى عملى، پيش از لحظۀ تكليف بايد بداند، مسألۀ تقليد و آشنايى با فقيهى است كه بتواند طبق نظر او به تكليف الهى خود عمل كند.
شناخت مجتهد جامع شرايط تقليد يكى از مهمترين مسائل سرنوشتساز مكلّف در آغاز تكليف مىباشد. براى كسانى كه تازه به تكليف مشرّف مىشوند، توجه به اين روايت معروف امام صادق عليه السلام لازم است:
هريك از فقيهان كه نگهبان خود، نگاهدار دينخود، مخالفهواى نفس خويش، فرمانبر مولاى خود باشد، شايستگى مرجعيت تقليد براى عموم مردم را دارد و آنان نيستند، مگر برخى از فقيهان شيعه نه همۀ آنها. 1