83دنياى اسلام را زير پوشش گرفته‌ايد. كارى انجام شده، كه با هيچ وسيله‌ى ديگرى آن كار امكان ندارد. يعنى اگر ما روزنامه‌يى داشته باشيم و بتوانيم آن را درِ خانه‌ى اين تعداد آدم در سراسر دنيا بفرستيم، نمى‌تواند آن اثرى را داشته باشد كه حضور اين جمع و تشكيل اين جماعت و ديدن اشخاص و ابدان شماها براى آنها ممكن است اين اثر را بگذارد. اين، يك چيز ديگر است؛ بخصوص كه منطقه، منطقه‌ى عجيبى است. آن‌جا زمينها متبرك است. هر كس وارد مكه و مدينه مى‌شود، به نظر من اول بايد خم بشود و آن زمينها را ببوسد. اين‌جا، جاهايى است كه كف پاى پيامبر، كف پاى اميرالمؤمنين، كف پاى فاطمه‌ى زهرا عليها السلام ، كف پاى سلمان به همين زمينها خورده است. اين واديهاى مختلف مكه، اين شِعبها، اين مراكز گوناگون در مدينه و در مكه، تقدس بسيارى دارد.

اصلاً محوطه، محوطه‌ى عجيبى است؛ مثل اين‌كه از عالم ديگرى آورده‌اند و در اين دنياى ما گذاشته‌اند؛ براى ما اين‌گونه است. از يك طرف، چنين جايگاهى وجود دارد؛ از طرف ديگر، اين شماييد كه بايد وَ تَكُونُوا شُهَدٰاءَ عَلَى النّٰاسِ ¹ باشيد. بايد از حالا برنامه را بر اين اساس بريزيد.

اين مراسم برائت، مراسم بسيار مهمى است. واقعاً گل سرسبد جماعى حج ما همين مراسم برائت است. هر مجموعه، آرم و شعارى دارند؛ آرم ما هم اين است؛ ليكن همه چيز، اين نيست. ما بايد خودمان را براى پاسخ صحيح و مناسب به هر سؤال احتمالى كه بر زبانها بيايد و احياناً بعضى بر زبانها نيايد، ولى از ما وجود دارد، آماده كنيم و آن پاسخها را به صورت جزوه، كتاب، انسانِ آماده‌ى به حرف، و تماسهايى كه بايد گرفته بشود، حاضر كنيم.

فرهنگ و اخلاق و رفتار مردم ما بايد براى حجاج ديگر الگو باشد

امسال من داعى بيشترى بر استطلاع از مسايل حج داشتم و زياد سؤال مى‌كردم.