200مقصودش فقطمنفعت معنوى نيست، فقط مسألهى شخصى نيست، فقط جنبهى روحى و روانى يا جنبهى عبادى نيست و يا فقط جنبهى دنيايى و تجارت نيست؛ بلكه همه چيز است. سياست است، اقتصاد است، معنويت است، روحيهى فردى است، روحيهى جمعى است و اقتدار جهانى است. همه چيز در اين واجب الهى قرارداده شده است. لذا شما ملاحظه مىكنيد اميرالمؤمنين عليه السلام از جمله وظايف مهمى كه در مجموعهى اسلام در كنار قرآن لحاظ مىكند، يكى هم حج است. مىفرمايد:
«الله الله في بيت ربكم » 1؛ همان طور كه مىفرمايد:
«الله الله في القرآن » 2. يك رهبر دلسوز و دين شناس كه هنگام وفات خود مايل است حرفى بزند كه در طول تاريخ، دنياى اسلام از آن استفاده كند، طبعاً بر روى قرآن تكيه مىكند، چون قرآن محور اصلى اين دين مقدس است. لذا در كنار
«الله الله في القرآن » ، «بيت ربكم » را نيز عنوان مىكند. پيداست كه تأثير حج و اجتماع عظيم و شگفتآور و بى نظير آن، تأثيرى ژرف و عميق و ماندگار است. بنابراين همهى مسلمانان بايد به خاطر اين نعمت موهوب، از خداى متعال سپاسگزار باشند و شكر اين نعمت بگويند.
شكر نعمت، عمل هم لازم دارد
البته شكر نعمت، فقط به زبان يا به زبان و دل نيست. شكر، عمل هم لازم دارد. عمل شاكرانه اين است كه انسان با نعمت خداى متعال به گونهاى رفتار كند كه او اراده فرموده است. اگر با اين نعمت، طبق ارادهى الهى رفتار شد، باقى مىماند، و الّا زايل مىگردد.
بحمداللّٰه و المنّه، مسلمين در طول تاريخ، از جهت جنبهى ظاهرى، حج را حفظ كردهاند.
لذا اين نعمت براى آنها باقى و ماندگار است. لكن از جنبهى قدرشناسىِ معنوى، شكر