157
حاجى را به روح و معنويت حج نزديك كنيد
در دوران گذشته - البته در زمانى كه سردمدار امور حج كسانى بودند كه معنويات را بو و لمس نكرده بودند - توقعى نبود. آنجا البته كسانى بودند، خودشان اهل معنا، توجه و تذكر بودند و خود را به نحوى تأمين مىكردند، اما دستگاهى وجود نداشت كه آنها را به سمت معنويت حركت بدهد. امروز وضع فرق مىكند. امروز كسانى كه متصدّى حجاند، اهل معنويت تذكر و انس باخدا هستند. طعم معنويت را مىفهمند و شيرينى انس با خدا و ذكر خدا را درك مىكنند. فرق مىكند وقتى كه مسؤولين حج، اينجور افرادى باشند، يا افرادى كه اصلاً نمىفهمند حج چيست. نمىدانند فرق بين يك مسافرت معمولىِ گردشى با حج عظيم الهى چيست. خيال مىكنند اين هم يك مسافرتى است كه آدم براى سفر و گردش مىرود و برمىگردد. امروز شما مسؤولين حجّايد. اهل معنويت متصدى امور حجّاند. من از همهى آقايان محترم، مسؤولين، برادران و خواهران و هر كسى كه به نحوى با حاجىاى ارتباط دارد، خواهش مىكنم كه يكى از كارها و كوششهايشان اين باشد كه اين حاجى را به روح و معنويت حج، نزديك كنند و مردم را با تأثيراتى كه حج، منهاى مسائل اجتماعى، براى تكامل فرد انسانى دارد؛ از قبيل اينكه فرد را كامل و پاك مىكند، پالايش، تزكيه و مزيّن به زينت معنويت مىكند، سرمايهاى به او مىدهد، مشت او را پر مىكند و برمىگرداند، آشنا كنند. همهاش هم با بيان و گفتن نيست بلكه با عمل، حضور، توجّه و با رفتار، بايستى مردم را به معنويت سوق داد. اگر اين بشود، نكتهى دوم حج هم كه نكتهاى فراموشنشدنى و يكى از اهّم نكات در باب حج است، آسانتر خواهد شد.
توجه به مسائل اجتماعى حج
نكتهى دوم، همان نكتهى اجتماعى است. خداى متعال اين واجب را به نحوى انجام داده است كه مسلمانها، چشم در چشم يكديگر واقع بشوند. اگر حج نبود، يك فرد مسلمان ممكن بود تا آخر عمر بسيارى از اين مليّتها را، نه تنها نبيند، بلكه اسم آنها را هم نشنود. حج، ملتها، رسوم، زبانهاى مختلف و افراد ناآشنا كه اگر دوتايشان در نقطهاى،