149را پشت تريبونى ببرند و بگويند اينك اين تريبون و اين هم شما. نمى‌شود گفت كه حج، فريضه‌اى از سر وا كردنى است؛ آن را از سر وا كنيم و برگرديم. خير؛ حج فرصتى است كه جلوى شما گذاشته شده و بايستى از پيش، خودتان را آماده كنيد تا بهترين و موجزترين و پرمغزترين و رساترين سخن را از آن چه كه در ذهن داريد، در چنين فرصتى فوراً بگوييد و بياييد. براى ما حج اين است. اگر چنان دايره را بر ما تنگ كنند كه هر سال بيش از هزار نفر هم نتوانيم به حج بفرستيم، على‌رغم دشمن و به كورى چشم او، از اين فرصت حداكثر استفاده را خواهيم كرد. مبادا خيال كنند وقتى ديديم مثلاً محدود شد، خواهيم گفت ديگر حج چه حجّى؟ خير؛ حج مال ماست و فرصتى است در اختيار ما و در اختيار انقلاب و نظام جمهورى اسلامى و اين ملت عظيم كه اين همه هم حرف دارد و بايستى بتواند آن جا بزند. با اين ديد كه نگاه مى‌كنيم، از همين امروز كه آقايان بحمداللّٰه برگشتيد، بايستى بعثه مثل هر سال - هر سال هم همين طور بوده، اما به دليلى كه عرض خواهم كرد، امروز مهمتر است - شروع به تدوين برنامه‌ى سال آينده بر فروض مختلف كند. آن هم با رعايت اين نكته كه چه كنيم تا بليغتر و پرمضمونتر و مؤثرتر، كار خودمان را در سال آينده در حج انجام دهيم.

برائت، واجب سياسى است

نكته‌ى بعد اين است كه مسأله‌ى برائت، البته يك امر واجب در حج است. منظور ما اين نيست كه برائت از واجباتى است كه اگر كسى عمداً ترك كرد، حجش باطل شود. نه؛ اهل معرفت مى‌فهمند كه مراد از وجوب آن چيست. قطعاً واجب است به اين بيانى كه عرض‌مى‌كنيم. امانه‌مثل بقيه‌ى واجبات‌حج، مانندوقوف درعرفات يادرمشعرويا طواف.

نه؛ نوع ديگرى از وجوب است كه آن نوع ديگر، گاهى اوقات اهميتش بيشتر از واجبات اين‌سبكىِ غيرِ سياسى مى‌شود. برائت، واجب سياسى است. يعنى چه؟ يعنى خداى متعال حج را براى اعلام حضور مؤمنين در حج - لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ ، ¹قِيٰاماً لِلنّٰاسِ ² -