444

اقسام بيعت:

بيعت را مى‌توان به سه نوع تقسيم كرد:

1 - بيعت دعوت يا متابعت: اولين بيعت در تاريخ اسلام بيعت عقبۀ اولى است. در اين بيعت، پيامبر صلى الله عليه و آله با دوازده نفر - كه يكى از آنان زن بود - بيعت كرد، تا قومشان را به اسلام دعوت كنند و از بيعت‌كنندگان، بر جهاد بيعت نگرفت، بلكه بيعت تنها براى دعوت بود.

2 - بيعت بر جهاد: همانند بيعت عقبۀ دوّم كه پيامبر صلى الله عليه و آله با 72 مرد و دو زن بيعت كرد؛ تا با دشمنان پيامبر صلى الله عليه و آله و اسلام مقابله كنند. هم‌چنين بيعت رضوان (بيعت شجره) نيز جزو اين دسته است.

3 - بيعت ولايت و امامت: مسلمانان در غديرخم با اميرالمؤمنين عليه السلام بيعت كردند كه او بعد از رسول خدا صلى الله عليه و آله خليفۀ مسلمين است. اين بيعت در حقيقت مردم است به اطاعت، به رغم اين‌كه ولايت اميرالمؤمنين عليه السلام از جانب خداوند منصوص است و مشروعيتش را از اذن خداوند كسب كرده، نه اين‌كه بيعت به آن مشروعيت بخشد.

موارد بيعت‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله با اصحابش در موارد متعددى بيعت نمودند كه به‌طور خلاصه به آنها اشاره مى‌كنيم:

1 - بيعت عقبۀ اولى

اين بيعت در سال دوازدهم از بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله صورت گرفت كه در آن دوازده نفر از اهل مدينه با پيامبر صلى الله عليه و آله بيعت كردند: دو نفر از قبيلۀ اوس و ده نفر از قبيلۀ خزرج.

مضمون آن التزام به عمل‌كردن به تعاليم دين بوده است. ¹