412حقّ الطاعه است ؛ يعنى تنها كسى كه اطاعت او بالذات و به طور استقلال واجب است خداوند متعال مى‌باشد و اطاعت ديگران نيز در طول اطاعت خداوند واجب است، در صورتى كه دستورى بر اطاعت او از جانب خدا رسيده باشد و دليل آن، اين است كه اطاعت، از شئون مالكيّت است و از آن جا كه مالك حقيقى انسان، خداست، پس اطاعت او نيز ذاتاً واجب است، لذا خداوند متعال وجوب اطاعت پيامبرش را به اذن خود مى‌داند و مى‌فرمايد: وَ مٰا أَرْسَلْنٰا مِنْ رَسُولٍ إِلاّٰ لِيُطٰاعَ بِإِذْنِ اللّٰهِ...؛ ¹«هيچ رسولى نفرستاديم مگر آن كه به توفيق الهى از آن اطاعت كنند...».

از اين آيه به طور وضوح استفاده مى‌شود اطاعت پيامبر صلى الله عليه و آله فرع اطاعت خدا و در طول اطاعت اوست. در جايى ديگر مى‌فرمايد: مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطٰاعَ اللّٰهَ؛ ²«هر كس از رسول اطاعت كند، قطعاً خدا را اطاعت كرده است.»

كسانى كه اطاعتشان به امر خدا واجب است

طبق نصّ قرآن كريم و به امر خداوند متعال، اطاعت از برخى افراد واجب است:

الف) رسول اكرم

خداوند متعال مى‌فرمايد: قُلْ أَطِيعُوا اللّٰهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللّٰهَ لاٰ يُحِبُّ الْكٰافِرِينَ ؛ ³«بگو اى پيامبر! فرمانبردارى كنيد از خدا و رسول، اگر از آنان روى گردانيد، همانا خداوند كافران را دوست نخواهد داشت.»

ب) اولى الأمر

خداوند متعال مى‌فرمايد: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللّٰهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ؛ ⁴«اى اهل ايمان! خدا و رسول و صاحبان امر از خود را اطاعت كنيد.»