328

جواب از ادله

پاسخ را در دو بخش دنبال مى‌كنيم: بخش اوّل جواب كلّى كه با آن، نظر اماميه دربارۀ صحابه اثبات خواهد شد. و در بخش دوّم به پاسخ از هر يك از ادلۀ ذكر شده دربارۀ عدالت كل صحابه مى‌پردازيم:

بخش اوّل؛ پاسخ كلّى

1 - برخى از آيات ناظر به برخى ديگر است

بخشى از آيات قرآن ناظر به برخى ديگر است، همان گونه كه روايات چنين است.

از اين رو آياتى كه به آنها استدلال نموده‌اند به اطلاقشان نمى‌توان تمسك جست، بلكه بايد به ايمان و عمل صالح تا پايان عمر مقيد نمود، والّا چگونه تصور كنيم امثال عبداللّٰه بن أبى كه از سردمداران منافقان است، مورد رضايت الهى است، مجرّد اين كه از بيعت كنندگان زير درخت با پيامبر صلى الله عليه و آله در صلح حديبيّه بوده است.

مرحوم علامۀ طباطبايى مى‌فرمايد: «اگر خداوند متعال صحابه را در آيه‌هاى قرآن مدح كرده و از آنان اظهار رضايت نموده است، به جهت انقياد و اطاعت آنها از خداوند در احكام و تعاليم شريعت و كارهاى نيكى است كه در گذشته انجام داده‌اند، امّا اين رضايت را نمى‌توان به آيندۀ زندگانى و اعمال آنان نيز سرايت داد؛ به اين معنا كه هر چه مى‌خواهند انجام دهند - هر چند خلاف باشد - خدا از آنان راضى است.» ¹

خداوند دربارۀ همسران پيامبر صلى الله عليه و آله به جهت انتساب به آن حضرت صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد:

يٰا نِسٰاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسٰاءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ؛ ² اى همسران پيامبر شما در صورتى كه تقوا پيشه كنيد، مانند ديگر زنان نيستيد.

و نيز در جاى ديگر مى‌فرمايد: يٰا نِسٰاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفٰاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضٰاعَفْ لَهَا الْعَذٰابُ ضِعْفَيْنِ ؛ ³ اى زنان پيامبر هر كس از شما كار ناروايى را آگاهانه