276تحريف در اصطلاح، در معانى گوناگون به‌كار رفته است كه مهم‌ترين آنها عبارتند از:

1 - تحريف ترتيبى كه به‌معناى نقل آيه از جايى به جاى ديگر است. اين معنا به اتفاق در قرآن واقع شده، زيرا چه بسيار آيۀ مكى كه بين آيات مدنى قرار گرفته و بالعكس. اگر گردآورندۀ قرآن را غير از رسول خدا صلى الله عليه و آله و على عليه السلام بدانيم تحريف ترتيبى معنا دارد والّا خير.

2 - تحريف معنوى؛ حمل لفظ بر معانى بعيد است كه ارتباطى با ظاهر آن نداشته باشد. يعنى حمل لفظ بر معنايى كه با تفسير مشهور منافات دارد. اين نوع تحريف نيز در قرآن واقع شده است، ولى به اجماع امّت حرام است. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: «من قال في القرآن بغير علم فليتبوّء مقعده من النار»؛ ¹ «هركسى به قرآن مطلبى بدون علم نسبت دهد بايد جايگاهش را از آتش آماده كند.» اين نوع تحريف را «تفسير به رأى» نيز مى‌گويند كه در روايات نكوهش شده است. ²

3 - تحريف لفظى كه خود بر چند قسم است:

الف - تحريفِ جابه‌جايى دو لفظ؛ چنان‌كه برخى معتقدند به‌جاى «فامضوا إلى ذكر اللّٰه» فَاسْعَوْا إِلىٰ ذِكْرِ اللّٰهِ ³ آمده است، كه دليلى بر صحت اين تحريف در دست نيست.

ب - تحريفِ به تقديم و تأخير الفاظ، مثلاً برخى مى‌گويند: به‌جاى «و ضربت عليهم المسكنة و الذلّة»، وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ ⁴ آمده است. اين نوع