262است، بلكه مردم در حفظ و ضبط كردن «حمّاد» شك كردهاند. برخى قائلند كه در احاديث حماد امور منكر وجود دارد. 1
ثالثاً، اين روايت به سند صحيح با شرط شيخين از سعد بن ابىوقّاص نقل شده، ولى در ذيل آن اين چنين آمده است: «حيثما مررت بقبر كافر فبشره بالنار؛ 2 هرگاه گذرت بر قبر كافرى افتاد او را به آتش دوزخ بشارت ده».
رابعاً، ممكن است در اين روايت مراد از «ابى» عمو باشد كه همان ابولهب يا ابوجهل يا هر دو باشند، همانگونه كه لفظ «أب» در آيۀ قرآن بر عموى حضرت ابراهيم عليه السلام اطلاق شده است. 3
سؤال و جواب
در پايان اين بحث به اين سؤال اشاره مىكنيم كه چرا عدهاى در اين مسئله اين همه اصرار مىورزند كه آباء پيامبر صلى الله عليه و آله را تكفير نمايند؟
در جواب بايد گفت: سبب تكفير آباء پيامبر صلى الله عليه و آله چند جهت مىتواند باشد:
1 - شريك كردن على عليه السلام با پيامبر صلى الله عليه و آله در آباء پيامبر صلى الله عليه و آله به جهت خصومتى كه با