188
ساير آثار مذهبى و تاريخى مكّه مكرّمه
شِعْب ابى‌طالب
منطقه كوهستانى پيرامون مكه، سبب به وجود آمدن شِعْب‌هاى بسيارى در مكه و اطراف آن شده است. شِعْب به محدوده قرار گرفته ميان دو كوهِ نزديك به هم گويند و ممكن است وسعت آن به اندازه‌هاى مختلف باشد. گفتنى است فاصله دو كوه، كه مرز خروجى شهر است، «ثنيّه» ناميده مى‌شود.
وجود شعب‌هاى زياد در مكه، سبب پيدايش اين ضرب‌المثل شده است كه: «اهل مكة اعلم بشعابها» ؛ «مردم مكه شعب‌هاى خود را بهتر از ديگران مى‌شناسند.»
پيشتر آورديم كه وقتى قُصَىّ بن كلاب بر مكه حاكم شد، هر خاندانى از قريش را در جايى از مكه سكونت داد. او وَجْه كعبه را، كه شامل شعب ابى‌طالب به سمت مَعْلات مكه بود، براى خاندان خود و فرزندانش عبدمناف و عبدالدار برگزيد. اين شعب، به لحاظ نزديكى به كعبه، بهترين نقطه مكه بوده و در اصل حد فاصل كوه ابوقبيس و كوه خَنْدمه است.
شِعْب مزبور در اختيار خاندان بنى‌هاشم بوده و در دوره‌هاى مختلف به نام‌هاى متفاوتى چون «شعب بنى‌هاشم»، «شعب ابى‌طالب»، «شعب على‌بن ابى‌طالب» و «شعب ابى‌يوسف» ناميده مى‌شده است. چهره‌هاى برجسته اين خاندان در اين شعب به دنيا آمده و در آنجا زندگى كرده‌اند.
محل شعب شامل فضاى وسيعى است كه اكنون سنگفرش شده و محل خواندن نماز و استراحت حجاج در ايام حج است. زمانى كه زائر از مسجدالحرام خارج مى‌شود و از باب العباس، باب على يا باب السلام بيرون مى‌آيد و از مسعى هم عبور مى‌كند، به فضاى بازى مى‌رسد كه در پايين كوه ابوقبيس سنگفرش شده است. ادامه اين مسير تا محل دستشويى‌ها در دست چپ و بعد از اندكى به سمت خيابان، بخش