461 عرفات به مزدلفه، به سبب زيادى جمعيت و تراكم آن، يكديگر را راندن و دفع كردن و مانند آبِ سرازير شده، پهن و گسترده شدن.» ¹

مَأزِمَين و رمزواره عبور از آن

« مَأْزِم » يعنى زمين تنگ يا راه باريك ميان دو كوه و « مَأْزِمَين » تثنيه « مَأْزِم » نام تنگه‌اى است ميان عرفات و مشعرالحرام كه از حدود عرفات محسوب مى‌شود و جزء موقف نيست. مستحب است به هنگام عبور از مأزمين تكبير گفته شود. سليمان بن مهران درباره رمز و راز بر زبان راندن « اللَّهُ أَكْبَر » در اين مكان، از

امام‌صادق(ع) مى‌پرسد:

«فَكَيْفَ صَارَ التَّكْبِيرُ يَذْهَبُ بِالضِّغَاطِ هُنَاكَ»

«چگونه تكبير گفتن در مأزمين فشار و ازدحام را از بين مى‌برد؟»

حضرت فرمودند:

«لِأَنَّ قَوْلَ الْعَبْدِ اللَّهُ أَكْبَرُ مَعْنَاهُ اللَّهُ أَكْبَرُ مِنْ أَنْ يَكُونَ مِثْلَ الْأَصْنَامِ الْمَنْحُوتَةِ وَ الْآلِهَةِ الْمَعْبُودَةِ دُونَهُ وَ أَنَّ إِبْلِيسَ فِي شَيَاطِينِهِ يُضَيِّقُ عَلَي الْحَاجِّ مَسْلَكَهُمْ فِي ذَلِكَ الْمَوْضِعِ فَإِذَا سَمِعَ التَّكْبِيرَ طَارَ مَعَ شَيَاطِينِهِ وَ تَبِعَتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ حَتَّي يَقَعُوا فِي اللُّجَّةِ الْخَضْرَاء» ²