289تيميه، انسان را شگفت‌زده مى‌كند، زيرا اگر ملاك مقايسه، مشابهت باشد، برخى ديگر از اعمال مسلمانان با اعمال آنها شباهت دارد؛ مثلاً مناسك حج در ظاهر به اعمال مشركان شباهت دارد، آنان بر گرد بت‌ها مى‌چرخيدند، ما هم كعبه را طواف مى‌كنيم و حجر را مى‌بوسيم. آنان براى بتان قربانى مى‌كردند، ما نيز در سرزمين منا قربانى مى‌كنيم، اما آيا واقعاً عمل ما با آنها يكى به شمار مى‌رود. بنابراين ملاك مقايسه، شباهت اعمال نيست، بلكه نيت قلبى انسان معيار است، چنان‌كه رسول خدا(ص) فرمود: «ارزش عمل انسان به نيت او بستگى دارد».
عزامى شافعى هم در اين باره مى‌گويد:
اگر كسى درباره انگيزه مسلمانان از نذر و قربانى براى اموات تحقيق و بررسى كند، درمى‌يابد كه انگيزه آنها صدقه دادن از طرف اموات و هديه كردن ثواب آن به روح ايشان است. همه مى‌دانيم اهل سنت اجماع دارند، ثواب صدقه به اموات مى‌رسد، و روايات صحيح و مشهورى نيز اين عقيده را تأييد مى‌كند؛ مثلاً روايت كرده‌اند كه سعد از پيامبر(ص) پرسيد: اى پيامبر خدا، مادرم از دنيا رفت، من مى‌دانم اگر او زنده بود صدقه مى‌داد. آيا اگر من صدقه بدهم ثوابش به او مى‌رسد؟