112
فصل اول: بعد معنوى حج
يكى از ابعاد مهم حج، بعد معنوى و روحانى آن است. حج‌گزار در مناسك حج با بهره‌گيرى از اين بعد سرنوشت ساز حج، خود را از تعلّقات و وابستگى‌هاى مادّى خارج ساخته، خودش را به مقام قرب الهى پيوند مى‌دهد. اين بعد از حج از سه جهت عبادى، اخلاقى و معرفتى تأثيرگذار است كه هر يك از ديگرى، مهم‌تر و پرسودتر است كه هر يك را جداگانه مورد بررسى قرار خواهيم داد.
1. بعد عبادى حج
روح عبوديت در حج، بيش از هر عبادتى متجلى است و قالب‌هاى ظاهرى مناسك حج، بيش از هر عبادتى از آن بهره وافى دارد. مراسم حج و زيارت خانه خدا، از مهم‌ترين عبادات الهى، بزرگ‌ترين شعار اسلام و ارزشمندترين اعمال قرب به خدا 1 و اركان دين 2 به شمار مى‌رود. حج، مهمانى خداى تعالى، مايه جلب رحمت الهى، عامل خودسازى و پاكى از گناهان، وسيله خضوع و تذلّل انسان در پيشگاه حق 3 و يادآور نام و ياد خداست. 4
خداوند در قرآن دو تعبير در خصوص حج دارد:
الف) درباره وجوب حج فرموده است: