49دقيق و سختگير است و هرگز در زندگى او تملق و مداهنه (سازش) وجود ندارد». ¹

12 . معرفى و نصب جانشين

پس از خاتمۀ مناسك حج رسول خدا صلى الله عليه و آله به همراه جمعيتى كه با آن حضرت بودند، آهنگ بازگشت به مدينه فرمود. و چون به منطقۀ غدير خم (نزديك ميقات جحفه) رسيد جبرئيل بر آن حضرت نازل شد و اين آيه را فرود آورد كه: «يٰا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مٰا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمٰا بَلَّغْتَ رِسٰالَتَهُ وَ اللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النّٰاسِ إِنَّ اللّٰهَ لاٰ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكٰافِرِينَ » ²؛ يعنى: «هان اى رسول! آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده، ابلاغ كن. و اگر اين كار را نكردى، رسالت الهى را ابلاغ نكرده‌اى. و خداوند تو را از مردم حفظ مى‌كند. خداوند كافران را هدايت نخواهد كرد».

با نزول اين آيه، رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مسلمانان را در آن نقطه متوقف نمود و دستور داد كه آنان از جهاز شتران منبرى بر پا نمايند و پس از نماز ظهر خطبه‌اى ايراد نمود.

در اين خطبه رسول خدا صلى الله عليه و آله از بى‌اعتبارى دنيا سخن به ميان آورد و نزديك بودن رحلت خود را به مسلمانان خبر داد.