231پيامبر گرامى ¦ به حكم قرآن ، «اسوه و الگو» است و هيچ فردى نمى‌تواند رأى خود را بر گفتار و رفتار او مقدم بدارد.
بررسى احاديث اسلامى كه در صحاح و سنن وارد شده، اين مطلب را ثابت مى‌كند كه حكم نهايى سجدگاه و به تعبير فقيهان «ما يصحّ عليه السجود»، در سه مرحله بيان گرديده است.
در مرحله نخست فقط سجده بر زمين تشريع گرديد و سجده بر غير آن جايز نبود، و هر چه هم ياران پيامبر از گرمى سنگريزه‌هاى مسجد نبوى شكايت مى‌كردند رسول گرامى ¦ به شكايت آنان ترتيب اثر نمى‌داد، وحتى اگر شخصى بر گوشه دستار خود سجده مى‌كرد، رسول گرامى ¦ آن را از زير پيشانى او مى‌كشيد و كراراً مى‌فرمود: «ترّب!» يعنى صورت خود را خاك آلود كن.
به خاطر الزامى بودن سجده بر زمين، ياران رسول خدا ¦ براى پرهيز از گرما، سنگريزه‌ها را در دست خود نگاه مى‌داشتند تا مقدارى خنك شود آنگاه به هنگام فرود براى سجده، بر آنها سجده مى‌كردند.
در اين مرحله فقط و فقط سجده بر زمين، آن هم به صورت طبيعى جايز بود.
در مرحله دوم، وحى الهى بنابر مصلحت، موضوع را توسعه داد و سجده بر حصير و بوريا نيز تشريع شد، و همگى مى‌دانيم كه حصير و بوريا از روييدنى‌ها است و از اين جهت گشايشى در امر سجده پديد آمد.
در مرحله سوم اجازه داده شد كه به هنگام ضرورت و ناچارى، مانند گرماى شديد و غيره، بر گوشه دستار و مانند آن سجده كنند، و در غير ضرورت از سجده كردن بر غير زمين و روييدنى‌ها بپرهيزند.
اين مراحل سه‌گانه تشريع در موضوع سجده است