57زائران است و آنها را از شرمندگى نزد بستگان بيرون مى‌آورد، اما زمينه بسيارى از زياده‌روى‌ها را نيز فراهم مى‌سازد. معمولاً پول بيشتر به خريدهاى زياد و خارج از شئون سفر معنوى حج مى‌انجامد. كسانى كه از تمكن مالى برخوردار نيستند، معمولاً از اين‌گونه آسيب‌ها مصون هستند. زائر بايد خود را از قيد و بندهايى كه عامل كاهش معنويت او است، آزاد سازد و هيچ‌گاه اعتدال و ميانه‌روى را از دست ندهد.
ب) فرهنگ جامعه
فرهنگ و انسان رابطه متقابل دارند؛ بدين معنا كه از يك سو فرهنگ، محصول فعاليت‌هاى انسانى است و به امورى اطلاق مى‌شود كه در اثر رفتار و كردار بشر پديد آمده‌اند، از سوى ديگر فرهنگ و مؤلفه‌هاى آن در فكر و رفتار انسان مؤثرند. 1 اين رابطه طرفينى باعث شده است تا فرهنگ جامعه عاملى تأثيرگذار در